Afdrukken
Bevat Video: Video

ARNHEM - Met de uitvoering van 'Op het Puin' verzorgen De Koninklijke Harmonie, Muziektheaterkoor De Plaats en gastmusici zaterdag de aftrap voor de terugkeer van het spektakelstuk uit 1946.

Het concert vormt de opmaat naar een groter project, dat in januari 2021 van start zal gaan. Dan is het namelijk 75 jaar geleden dat Arnhem als stad zijn wederopbouw beleefde, met als hoogtepunt in mei een spectaculaire theatervoorstelling rondom de Eusebiuskerk, geïnspireerd op het originele stuk.

Historisch spektakelstuk

Op het Puin werd in mei 1946 voor het eerst - en voor het laatst - opgevoerd rond de ruïne van de Eusebiuskerk, voor 16.000 toeschouwers. Het was bedoeld om de teruggekeerde Arnhemmers na hun gedwongen evacuatie een hart onder de riem te steken bij de wederopbouw van hun stad. De opvoering werd bijgewoond door Prinses Juliana en Prins Bernhard en maakte grote indruk op de Arnhemmers. Maar daarna verdween het stuk in de vergetelheid. Er waren geen opnamen van bewaard gebleven.

Begin dit jaar vond Pieter Goossen, de muziekbibliothecaris van het Erfgoedcentrum, de originele partituren van Op het Puin weer terug en ontstonden er plannen om het stuk opnieuw op te voeren. Dat zou in mei van dit jaar gebeuren, als onderdeel van het landelijke Theater Na De Dam. Maar het coronavirus gooide roet in het eten.

Dag van de Arnhemse geschiedenis

Toch wilden de initiatiefnemers het project niet afblazen, vertelt Sarah van Veldhuizen. "We hebben toen vrij snel gezocht naar alternatieve mogelijkheden. En toen leek de Dag van de Arnhemse Geschiedenis, 10 oktober 2020, ons een prachtig moment om het originele muziekstuk alsnog uit te voeren. Je zou kunnen zeggen dat door de verplichte coronastop de uitvoering beter is geworden. We laten Op Het Puin nu horen op een toplocatie als Musis."

Een symbolische locatie ook. Lise-Lott Kok, artistiek leider van Theatergroep de Plaats, beschrijft het als een plek die 'geschiedenis ademt'. "In de oorlog werden daar feesten gehouden door de Duitse bezetters," gaat Lise-Lott verder. "En het is het 'thuishonk' van het Gelders Orkest, dat bij de originele uitvoering van Op Het Puin meespeelde . Heel toepasselijk dus."

Tip van de sluier

Zaterdag zal voor het eerst te horen zijn hoe het muziek oorspronkelijk geklonken heeft. Pieter Goossen, die de originele partituur heeft herontdekt, wil het stuk pas horen op de dag van het concert. Sarah heeft al wél iets van het stuk meegekregen en wil wel een tipje van de sluier oplichten. "Het deed me denken aan de Driestuiveropera van Bertold Brecht en Kurt Weill. Een volksopera, zoals ook Op het Puin een soort volksopera was, grotendeels uitgevoerd door vrijwilligers, amateurs. Dat is nu ook deels het geval."

Van het concert worden opnames gemaakt, die de archieven ingaan voor de toekomst. Een en ander wordt financieel ondersteund door de Robert de Roos Foundation (nazaten van de componist).

Bekijk 'the making of'. Tekst gaat verder onder de vfideo.

Arnhem, een nieuwe stad

Het concert van aanstaande zaterdag maakt deel uit van een groter project: 'Arnhem, een nieuwe stad', dat in januari 2021 met een gevarieerd activiteitenprogramma van start gaat. Daarin gaat Rozet een samenwerking aan met Muziektheatergroep de Plaats, maar ook met het HAN en ARtEZ. Op die manier worden ook jongeren bij het project betrokken. Centraal thema is de geschiedenis als inspiratie voor actuele kwesties en idealen.

"De historische uitvoering van Op Het Puin is al heel bijzonder," zegt Sarah daarover. "Vervolgens ga je kijken naar hoe je dat stuk inpast in een groter geheel. Welke thema's passen bij de wederopbouw? Hoeveel van het stuk is nog actueel en kun je gebruiken? De wederopbouw van 75 jaar geleden kun je verbinden met hoe Arnhemmers hun stad nu zien, hoe zou je de stad in willen richten, hoe wil je er met elkaar leven, wat vind je als Arnhemmer belangrijk? Wat zijn je idealen? Dat zijn de vragen die we in Arnhem, een Nieuwe Stad, aan de Arnhemmers willen stellen."

Het programma, waar nog volop aan gewerkt wordt, omvat allerlei activiteiten: tentoonstellingen, educatie, lezingen, wandelingen en veel verhalen van toen én nu.

'Op het Puin, En Dan Nu?'

Uiteindelijk komt in mei 2021 alle elementen samen in een grande finale: theaterstuk 'Op het Puin, En Dan Nu?' dat wordt opgevoerd in en om de Eusebiuskerk. Het stuk is nog volop in ontwikkeling. Hoewel het elementen van het originele Op Het Puin bevat, wordt het een nieuw stuk, waar ook paralellen worden getrokken tussen oude waarden en actuele thema's. Voor de bewerking van de oude teksten werd schrijver Jibbe Willems aangetrokken, en muzikante Lavalu schrijft de muziek, daarbij geïnspireerd door die van het oude stuk.

Theatermaker Lise-Lott Kok vertelt: "We hebben het dus zó gedaan, dat mensen denken bij dat oude stuk, o ja, zo is het ongeveer geweest. Maar we hebben er echt wel onze eigen draai aan gegeven. En dat spelen we in de Eusebius, de plek van toen. De oude en de nieuwe muziek willen we gaan mengen. In verband met corona kunnen we daar geen orkest laten meespelen, maar houden we het op vijfstemmige zang en een gitaar. En daarna gaan we, als we dat gezien hebben, juist naar het nu, en houden we ons bezig met de vraag: hoe is het voor iemand die vlucht uit een land, die ook zijn stad in puin ziet, om zo zijn land te verlaten en hier in Arnhem aan te komen en een nieuwe start te maken?"

Sarah van Veldhuizen is enthousiast over de samenwerking met De Plaats: "Het is fantastisch dat muziektheater De Plaats met dat historische verhaal een eigentijdse interpretatie kan maken, zo wordt erfgoed veel laagdrempeliger en inspirerender voor veel meer mensen."

Wie was er toen bij?

Voor de oude verhalen zoeken Lise Lott Kok en Pieter Goossens trouwens nog naar ooggetuigen van toen. Wie was erbij in 1946, als toeschouwer, of zelfs als speler of zanger? Neem dan contact op via 026-3543161 of ophetpuin@rozet.nl.

Het concert Op het Puin wordt op 10 oktober uitgevoerd om 13.00 uur en om 15.30 uur. Bovendien is het concert ook tegen een gereduceerd tarief online te volgen via een live-stream. Voor meer informatie kunt u ook terecht op de website.

💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: redactie@rtvarnhem.nl.

Meer over

Deel dit artikel