Martine raakte samen met 26.000 andere ouders in de knel door toeslagenaffaire - RTV Arnhem

Lead Image 1:
Lead image TXT 1: Komt er post van de Belastingdienst, dan voelt Martine direct spanning. Foto: ANP
Lead Image 2:
Lead image TXT 2: Pieter Omtzigt (CDA) in gesprek met journalisten na afloop van de presentatie van het eindverslag. Foto: ANP
Martine van Baren. Foto: Privéfoto

Martine van Baren. Foto: Privéfoto

ARNHEM - De Belastingdienst pakte tussen 2013 en 2019 duizenden mensen aan op verdenking van fraude met kinderopvangtoeslag. Zij moesten onterecht grote geldsommen terugbetalen. Donderdag kwam een vernietigend rapport naar buiten over het handelen van de Belastingdienst, ministers, ambtenaren, rechters en de Tweede Kamer. Het bracht veel naar boven bij de Arnhemse Martine van Baren.

Het is het voorjaar van 2015. Bij Martine (45) valt een brief op de mat van de Belastingdienst. Ze opent de brief en ziet dat de Belastingdienst een controle op haar uitvoert. De dienst wil weten of haar tweeling - die inmiddels richting de bovenbouw van het basisonderwijs gaat - jaren geleden wel daadwerkelijk naar de kinderopvang ging.

Administratie weggegooid

Martine is verbouwereerd. Nu nog een nacontrole, vraagt ze zich af? De twijfel slaat dan al toe. Een jaar eerder heeft ze haar administratie uitgeplozen en oude documenten definitief weggegooid. Die hoef ik niet meer te bewaren, denkt ze. Nu kan ze zich de haren wel uit het hoofd trekken. De Belastingdienst is de makkelijkste niet, heeft ze al eens begrepen. Waar zijn de papieren die bewijzen dat ze werkelijk kinderopvang heeft afgenomen voor haar tweeling?

Zie ook: Honderden gedupeerden van toeslagenaffaire, gemeente heeft ze niet in beeld

Terwijl Martine nog bezig is de papierwinkel bijeen te krijgen, volgt de tweede brief al. De Belastingdienst sommeert haar een bedrag van 6.400 euro over te maken, opgebouwd uit 'onterecht ontvangen kinderopvangtoeslagen'. Ze pakt de telefoon en belt met de Belastingdienst, maar meegaand is de belastinginspecteur niet. Van mededogen kan geen sprake zijn; ze moet met het geld over de brug komen.

Betalingsregeling met de Belastingdienst

Martine en haar partner treffen een betalingsregeling van 200 euro per maand. Het gezin kan dat bedrag eigenlijk niet missen, bovenop de vaste lasten van hypotheek, zorg, gas, licht, water en boodschappen. Uitjes maakt het gezin nauwelijks, sporten voor de kinderen is er niet bij. "We zaten op een beneden modaal inkomen", legt Martine uit. "Door die 200 euro per maand die de Belastingdienst inde, zat een vakantie er ook niet in. We moesten simpelweg besparen op onze uitgaven."

Overstappen op goedkopere energie kon niet, vanwege een BKR-registratie

Door de voortdurende betalingen aan de Belastingdienst loopt Martine tegen meer obstakels aan. "De bank wilde dat we ons huis zouden verkopen. En de energieleverancier kostte ons per maand flink wat geld, maar overstappen kon niet. Als ik ergens anders verder wilde als klant, kreeg ik te horen dat ik een BKR-registratie had staan. Daarom weigerden ze me als klant. Dat is heel wrang. Je wilt goedkoper uit zijn, maar ze accepteren je niet. Daardoor blijven je lasten dus hoog."

Angst voor post en bellen

En dat is niet het enige dat moeizaam gaat. Martine ervaart zo veel spanning dat ze bang wordt om de post te checken op 'blauwe brieven'. Telefonisch zaken regelen gaat haar steeds slechter af en ze krijgt last van angstaanvallen. En omdat zíj degene is die de administratie thuis beheert, wordt ze steeds nerveuzer als de gesprekken thuis over geld, rekeningen en terugbetalen gaan.

Afbeelding
Komt er post van de Belastingdienst, dan voelt Martine direct spanning. Foto: ANP

"Ik durfde na verloop van tijd niet meer te zeggen wat er allemaal speelde", zegt Martine. "Je wilt er op den duur niet meer aan denken en gaat dingen verzwijgen. Dat kostte me bijna mijn relatie. Ik was boos en bang, kreeg gezondheidsklachten en wist niet meer hoe ik het allemaal op moest lossen."

Oplossing met wijkteam

Terwijl de betalingsregeling loopt, blijft Martine stug zoeken naar gerechtigheid en een oplossing. Ze krijgt hulp uit de buurt. Het wijkteam Laar-Oost in Arnhem draait net een pilot waarbij mensen hulp krijgen met hun financiële zaken. Martine maakt er dankbaar gebruik van, plus die van de Stichting Kinderopvang Arnhem en Regio (SKAR). Een jurist die dergelijke zaken goed kent, helpt ook. Mede dankzij die betrokken partijen vindt ze facturen terug en kan ze bewijzen dat ze géén fraude heeft gepleegd. De Belastingdienst gaat uiteindelijk ook akkoord. De betalingsregeling wordt beëindigd en het bedrag dat nog openstaat, wordt geschrapt.

Zie ook: Slachtoffers toeslagenaffaire krijgen hulp van gemeente

Wel is er een staartje aan het verhaal. Haar tweeling ging met vier jaar naar de basisschool en werd na school opgevangen door een gastouder, die zich had aangesloten bij een gastouderbureau. Dat bureau is inmiddels failliet verklaard en kan geen papieren meer overleggen. Martine zelf heeft het contract van het gastouderbureau ook niet meer en de maandelijkse betalingen per bank aan het bureau zijn niet rechtsgeldig. Dat betekent dat de tegemoetkoming die Martine voor die opvang kreeg - 1600 euro - alsnog betaald moet worden.

Dossier gesloten

Medio 2017 sluit Martine het dossier, al blijft de angst voor rekeningen aanwezig. Wanneer vergelijkbare verhalen van andere ouders binnendruppelen, valt haar mond echter open. Duizenden en duizenden ouders blijken hetzelfde meegemaakt te hebben, vaak vele malen erger dan zij. "Leg je ons bedrag naast dat van sommige anderen neer, dan valt het mee. Maar ik voel wel hetzelfde als zij. Want ik héb niets fout gedaan. Ja, ik heb de papieren niet lang genoeg bewaard. Maar die toeslagen waren terecht en ik heb alles eerlijk ingevuld en opgegeven", blikt ze terug.

Afbeelding
Pieter Omtzigt (CDA) in gesprek met journalisten na afloop van de presentatie van het eindverslag. Foto: ANP

Een rapport dat deze week uitkwam, spreekt van "een ongekend onrecht". De beginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, toen duizenden ouders ten onrechte verdacht werden van fraude. De adrenaline gierde Martine door het lijf toen ze de presentatie van het rapport zag.

Kop in het zand

"We weten met z'n allen dat er íemand verantwoordelijk is voor deze toestand. Je snapt gewoon niet - en met mij veel andere mensen - dat politici niet veel eerder gehoor gaven aan oproepen voor een onderzoek. Zo veel politici hebben hun kop in het zand gestoken. En de Belastingdienst deed of de neus bloedde. Dat stak me echt verschrikkelijk", zegt ze. "En waarom zijn de ouders steeds gecontroleerd? Waarom was het niet voldoende dat de kinderopvangcentra konden aantonen dat de kinderen daar werkelijk waren geweest?"

Martine hoeft geen persoonlijke verontschuldigingen. "Het te veel betaalde geld terugkrijgen is voldoende. Dat is wat iedereen wil en dat is wat de Belastingdienst beloofd heeft. Wat iedereen graag wil, is al het te veel betaalde belastinggeld terugkrijgen. Dat is wat wij willen, dat hebben ze beloofd."

Slachtofferhulp

En een vorm van slachtofferhulp zou passend zijn, oppert Martine voorzichtig. "Voor veel gezinnen blijft deze affaire nog lang sluimeren. De onzekerheid of ze het geld terugkrijgen. De vraag wie hier schuldig aan is geweest. En het gevoel dat zoiets dus kán in Nederland. Zo ga je toch niet om met je burgers? Er is veel om te verwerken. Veel mensen hebben hier psychische reacties aan overgehouden. En niet alleen zij, ook hun kinderen zijn hier de dupe van geweest. Ouders die ruziën, ouders die bang zijn, ouders die uit elkaar gaan. Ik hoop echt dat de regering iets kan doen voor de mensen die hier angsten aan over hebben gehouden."

Martine is op zoek naar plaats- en streekgenoten in Arnhem die hetzelfde hebben meegemaakt als zij. Om erover te praten, om steun bij elkaar te vinden en samen sterk te staan. Geldt dat voor u? Neem via Omroep Gelderland contact op met Martine: omroep@gld.nl. Een bericht sturen via WhatsApp kan ook: 06 - 220 543 52.

Deel dit artikel